Charakterystyka drewna w stylu rustykalnym
Meble rustykalne wyróżniają się zastosowaniem drewna litego — w przeciwieństwie do płyt wiórowych czy MDF powszechnych w masowej produkcji meblowej. Drewno lite w stylu rustykalnym nie jest ukrywane: widoczne słoje, sęki, naturalne pęknięcia i nierówności faktury są traktowane jako element dekoracyjny, a nie wada.
W tradycji polskiego rzemiosła meblowego dominowały drewno sosnowe i dębowe. Sosna była szeroko dostępna i stosunkowo łatwa w obróbce, dąb natomiast ceniony za twardość i charakterystyczny, ciemny rysunek słoi. We współczesnych meblach rustykalnych produkowanych na rynek polski najczęściej spotyka się cztery gatunki.
Gatunki drewna — właściwości i zastosowanie
Dąb szypułkowy (Quercus robur)
Dąb to jeden z najtwardszych europejskich gatunków drewna liściastego — twardość Janki wynosi ok. 5,9 kN. Drewno dębowe charakteryzuje się szeroką pasmą słojów i wyraźnym rysunkiem radiacyjnym widocznym w przekroju poprzecznym. Kolor świeżego drewna to jasny brąz z żółtawym odcieniem, który z czasem ciemnieje do ciepłego tabacznego brązu.
W meblach rustykalnych dąb stosuje się głównie na blaty stołów, fronty szafek, ramy łóżek i krzesła. Jego odporność na wilgoć (po właściwym zabezpieczeniu) sprawia, że nadaje się do kuchni rustykalnych. Typowe wykończenia: olej twardowoskowy, bejca w tonach tabacznych lub naturalny lazur.
Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior)
Jesion jest nieco twardszy od dębu i charakteryzuje się bardzo wyraźnym, regularnym rysunkiem słoi. Kolor jest jaśniejszy — kremowy do jasnobeżowego — co sprawia, że meble jesionowe są preferowane w jasnych, prowansalskich aranżacjach. Drewno jesionowe dobrze reaguje na bejcowanie i patynowanie.
Stosuje się go na krzesła, elementy toaletki, ramy luster i półki. W stylu prowansalskim jest często bielone (technika liming) lub malowane na kolory złamanej bieli lub mięty.
Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris)
Sosna to tradycyjne drewno polskiej wsi. Jest miękka (twardość ok. 1,6 kN), przez co podatna na uszkodzenia, ale zarazem lekka i tania. Widoczne sęki i wyraźny rysunek słojów to cechy nadające meblom sosnowym autentyczny, wiejski charakter.
Tradycyjnie stosowana w meblach kuchennych, skrzyniach i łóżkach wiejskich. Wymaga staranniejszego zabezpieczenia niż dąb. Popularne wykończenia: naturalny wosk, impregnat olejny lub malowanie kryjącą farbą kredową (chalk paint), co nadaje efekt pociągniętego pędzlem wykończenia.
Olcha czarna (Alnus glutinosa)
Olcha jest stosunkowo miękka, ale wyjątkowo odporna na wilgoć w warunkach kontaktu z wodą — historycznie używana do budowy konstrukcji w mokrych gruntach. W meblarstwie doceniana za piękny, ciepły pomarańczowo-brązowy kolor, który uwidacznia się po ścięciu i pogłębia z wiekiem.
W meblach rustykalnych olcha pojawia się głównie w elementach toczonych (nogi stołów, krzesła) i w meblach łazienkowych. Dobrze przyjmuje bejce i oleje.
Polska jest jednym z największych eksporterów mebli w Europie. Większość produkcji koncentruje się w województwach wielkopolskim, kujawsko-pomorskim i dolnośląskim. Surowiec pochodzi głównie z Lasów Państwowych — polskie lasy obejmują ok. 9,2 mln hektarów i są zarządzane według zasad zrównoważonej gospodarki leśnej (źródło: Lasy Państwowe).
Techniki wykończeń
Patynowanie i sztuczne starzenie
Patynowanie polega na nadaniu drewnu wyglądu starzonego — poprzez mechaniczne uszkodzenia (wgniecenia łańcuchem, piłowaniem), aplikację bejcy w ciemnych tonach lub nakładanie farby kredowej z efektem przetarcia. Technika ta jest szeroko stosowana w meblach w stylu shabby chic — odmianie rustykalnej charakterystycznej dla prowansji.
Bielenie (liming)
Technika liming polega na wcieraniu jasnej pasty (tradycyjnie wapiennej, współcześnie specjalnych wosków) w otwarte pory drewna — szczególnie efektowna na dębie i jesienie. Efektem jest wybielone, zimne drewno z widocznym rysunkiem włókien. Popularne w stylu prowansalskim i skandynawsko-rustykalnym.
Olej twardowoskowy
Olejowanie z woskiem to wykończenie preferowane w meblach użytkowych narażonych na wilgoć (blaty kuchenne, stoły). Wnika w strukturę drewna, nie tworząc powłoki na powierzchni. Wymaga regularnego odnawiania, ale pozwala na naturalne "oddychanie" drewna.
Dobór mebli do pomieszczeń
W salonie w stylu rustykalnym dominującym elementem jest zazwyczaj duży drewniany stół jadalniany lub ława kawowa z grubym blatem. Kuchnia rustykalna opiera się na meblach stojących z frontami z litego drewna lub fornirem dębowym — szafki bez uchwytów ze zintegrowanymi frezami lub z klasycznymi, kowalskimi uchwytami kutymi.
Sypialnia rustykalna to przede wszystkim łóżko z drewnianą ramą i wezgłowiem. W kontekście polskim tradycyjne są ramy toczone, nawiązujące do wzornictwa regionalnego. Uzupełnieniem są komode i szafki nocne z szufladami na drewnianych prowadnicach.
Przy zakupie mebli z drewna litego warto sprawdzić certyfikat FSC (Forest Stewardship Council) lub PEFC, potwierdzający, że surowiec pochodzi z odpowiedzialnie zarządzanych lasów. Oba systemy certyfikacji są obecne na polskim rynku.
Dalsze informacje o tkaninach i dodatkach uzupełniających drewniane meble: Naturalne tkaniny i materiały w rustykalnym wnętrzu.